Martijn Kleppe

0 comments

De piemels van Frank

Nov 14, 2014

Category: Onderzoek

mobile_photo

Vorig jaar mocht ik een hoofdstuk schrijven in het boek 'Nederland in ideeën' (zie hier dat stuk). Dit jaar komt er een vervolg op het boek en ook daarin mocht ik een stuk schrijven waarin ik een antwoord moest geven op de volgende vraag van Paulien Cornelisse: 'Welk inzicht uit je vakgebied kan anderen helpen in het dagelijks leven'. Een lastige vraag maar gelukkig kon ik een invalshoek vinden waarin de ordening van foto's centraal staat. En laat je vooral niet misleiden door de titel van mijn bijdrage: 'De piemels van Frank'.

Meer informatie over het boek alhier. Alle bijdragen van het boek zijn ook verschenen in een online tentoonstelling die verspreid staan over 93 websites die je kunt bezoeken via www.nederlandinideeen.nl of klik hier om vanzelf naar een andere bijdrage te gaan uit het boek.

Mijn verhaal & antwoord op de vraag kun je hier lezen:

Het begon met een simpele observatie. Op datingsites voor homo’s zag fotoredacteur Frank Schallmaier steeds vaker profielfoto’s waarop mannen hun geslachtsdeel toonden met een voorwerp ernaast om te laten zien hoe groot ze geschapen waren. Van alles werd in de strijd gegooid: van deodorantspuitbussen tot mobiele telefoons en van afstandsbedieningen tot bierblikjes. Het valt niet op als je het één of twee keer ziet. Frank ziet echter elke dag duizenden foto’s op de redactie van de Volkskrant en is getraind om snel details te zien en patronen te herkennen. Toen hij het piemelpatroon eenmaal ontdekt had, begon hij de foto’s te verzamelen.

Tot op de dag van vandaag vond hij 8397 van deze foto’s. In 2009 stond een eerste selectie van de foto’s in Volkskrant Magazine en werd de serie tentoongesteld bij het paviljoen van het Stedelijk Museum op Art Amsterdam. Daarna ging het snel en waren de foto’s te zien in Arles, Antwerpen, Wenen en Barcelona. Afgedrukt op groot formaat en ooghoogte waren de piemels op de tentoonstellingen niet te vermijden. Nadat ik was bijgekomen van de eerste schok, werd de kracht van de serie me snel duidelijk. Elke man wil met zijn foto laten zien hoe bijzonder hij is. Wellicht maak je op sommige mensen indruk wanneer je laat zien dat je piemel even groot is als een afstandsbediening, maar bij het aanschouwen van zo veel foto’s valt die ene foto helemaal niet meer op. Sterker nog, je ziet dat elke man hetzelfde is, verschillen in formaat en type uiteraard daargelaten. De drang van de mannen om te laten zien hoe bijzonder zij zijn als individu, gaat verloren in de optelsom van hetzelfde patroon.

Expo_Frank.jpg

Foto: Een bezoekster van een expositie kijkt naar de verzameling piemels van Frank Schallmaier.

De fotoserie van Frank lijkt sterk op het onderzoeksproject ‘Selfiecity’ van de Amerikaanse onderzoekers Lev Manovich en Moritz Stefaner. Van vijf steden verzamelden zij 650.000 Instagram-foto’s en analyseerden alle selfies die geplaatst werden in december 2013. Ook zij ontdekten patronen. Inwoners van Bangkok staan vrolijker op foto’s dan mensen uit Rusland, en vrouwen uit São Paolo tillen vaker hun hoofd op dan vrouwen uit andere steden. Hoewel de resultaten op het eerste oog niet erg bijzonder lijken, laat de analyse mooi zien dat mensen hetzelfde soort foto’s van zichzelf maken. Net als bij de verzameling van Frank zien we dat mensen met hun selfie willen tonen hoe bijzonder zij zijn. Maar wanneer je grote hoeveelheden foto’s analyseert, blijkt dat iedereen hetzelfde doet.

In Nederland speelt het kunstenaarsduo Ari Versluis en Ellie Uyttenbroek al jaren met dit uitgangspunt in hun project Exactitudes. Lange tijd observeerden ze het Nederlandse straatbeeld, op zoek naar patronen in de kleding die mensen droegen. Ze zochten naar overduidelijke subculturen zoals gabbers of relirockers die hetzelfde soort kleding droegen. Maar ze ontdekten ook onbewuste patronen in de kleding die wordt gedragen door jonge vaders met hun baby in een draagzak op hun buik, of in de grijze regenjassen van oudere dames. Zodra ze een patroon vonden, nodigden ze de mensen uit in hun studio en fotografeerden hen in de betreffende kleding tegen een witte achtergrond. Op die manier werden de mensen ontdaan van alle afleiding van het straatbeeld en werd de kledingkeuze juist benadrukt. Twaalf foto’s van een groep werden gecombineerd tot een collage waarin het individu verdwijnt en het collectief verschijnt.

 Exactitudes-small.jpg

Foto: Ari Versluis en Ellie Uyttenbroek, te zien via www.exactitudes.com

Fascinerend aan de drie voorbeelden zijn de patronen die zichtbaar worden in grote hoeveelheden foto’s. Blijkbaar zijn we als mensen helemaal niet zo individueel als we zelf denken, of ons fotografisch willen doen voorkomen. Tegelijk laten de drie voorbeelden de kracht van context zien. Eerst worden mensen met dezelfde kleding uit hun context gehaald en gefotografeerd. Daarna worden de foto’s naast elkaar geplaatst waardoor een nieuwe context en een ander verhaal ontstaat. Bij de piemels van Frank gaat het zelfs nog een stapje verder. De foto’s zullen voor sommige mensen een opzienbarend verschijnsel zijn, maar in de context van een datingsite is het een stuk minder opvallend en wellicht zelfs een stijlmiddel. Door de contactadvertenties weg te halen, verdwijnt echter die ‘natuurlijke’ omgeving en ontstaat een nieuw verhaal. Wanneer de verzameling daarna ook nog eens opgehangen wordt in een museum, ontstaat een tweede laag in de betekenisvorming van de foto’s. Het zijn dit soort veranderende contexten die de verhalen van een foto maken en deze continu herschrijven.

Martijn Kleppe

Postdoctoraal onderzoeker aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en Vrije Universiteit Amsterdam; geïnteresseerd in de verbeelding van het heden en verleden door middel van foto’s

Alle antwoorden op de vraag van Paulien Cornelisse zijn ook beschikbaar in boekvorm onder de titel Dit wil je weten: Wetenschappers ondernemers en kunstenaars geven adviezen voor het dagelijks leven 

Klik hier voor het volgende antwoord

Klik hier voor een bezoekje aan de centrale hal van de expositie

 

 


View Post

0 comments

Category: Onderzoek

mobile_photo

Tot nu toe heb ik een aantal geweldige kansen gehad om mijn proefschrift onderzoek onder de aandacht te brengen van een breed publiek. Het is verschenen als boek. We hebben het spel Mijn Icoonfoto's gemaakt. In het Persmuseum mocht ik een tentoonstelling maken. En nu is er een speciale editie van Elsevier, die ik mede mocht samenstellen.

De afgelopen maanden hebben we hard gewerkt aan dit prachtige nummer. Research, discussieren, informeren bij anderen, meer discussieren, schrappen, meer research en nog veel meer discussieren. Terwijl ik voor mijn boek juist onderzocht hoe redacteuren foto's kiezen, stond ik nu aan de andere kant: samen met het geweldige team van Elsevier was ik degene die nu de foto's koos. Regelmatig ervaarde ik daarbij de conclusies van mijn onderzoek. Een daarvan benadrukt het belang van het persoonlijke geheugen van redacteuren wanneer zij beeldmateriaal kiezen voor schoolboeken. Vaak is het beeld dat een redacteur van een gebeurtenis heeft, leidend voor de definitieve keuze van de foto.

Nu kon ik zelf eens ervaren welke rol dat persoonlijke geheugen speelt en dat was best wel een uitdaging ;) Ik ben dan ook erg benieuwd naar de reacties, dus laat het me gerust weten. Het tijdschrift is nu te koop in de boekhandel of via de website van Elsevier. Bekijk een voorproefje hieronder. Koopt dat blad! 

 

 

 

 

 

 


View Post
Tags : , icoonfoto's, Elsevier

0 comments

Category: Fotografie

mobile_photo

Slechts een paar dagen was Kim Phuc in Nederland maar ze zal op veel mensen indruk hebben gemaakt.  De meeste mensen kennen haar als het meisje van de zwart-wit foto uit 1972 van AP-fotograaf Nick Ut waarop ze naakt vlucht voor een napalmbombardement. Het is waarschijnlijk één van de meest bekende iconische foto’s en staat in praktisch elk boek over de Vietnamoorlog. Juist daarom is het voor mij zo’n belangrijke foto omdat het ook in mijn onderzoek naar icoonfoto’s een belangrijke rol speelt. Het is een waar global supericon.

Wanneer ik op een lezing over deze foto vertel, beschrijf ik vaak hoe de foto voor verschillende verhalen gebruikt kan worden en juist daarom zo vaak gepubliceerd wordt. De foto toont namelijk niet alleen de Vietnamoorlog maar ook de gevolgen van massavernietigingswapens of het leed van kinderen in oorlogen. De onaangesneden versie toont zelfs de rol van media in het Vietnamconflict of oorlog in het algemeen. Zie hier (pdf!) wat ik daar eerder over schreef.

Hoewel ik dacht dat ik alles wel wist over de foto en het meisje was ik toch verbaasd toen ik Kim Phuc afgelopen vrijdag hoorde spreken op het congres Bridges to the Future in Arnhem. Niet zo zeer over haar verhaal maar wel over het effect ervan op de toehoorders op me heen. Ze vertelde niets nieuws. Haar verhaal is al duizend keer opgeschreven door journalisten in de hele wereld (negeer die korte artikelen maar lees vooral het boek ‘The girl in the picture’). In haar lezingen reflecteert ze erg weinig op de foto. Maar ze vertelt vooral hoe ze iedereen die verantwoordelijk was voor het bombardement kon vergeven en haar leven opnieuw zin kon geven.

Haar rustige en emotionele manier hakte er duidelijk in bij de toehoorders. Ik hoorde gesnik om me heen en zag hoe de foto voor deze toehoorders nog een extra betekenislaag kreeg. Voor de lezing associeerden ze de foto waarschijnlijk met één van de verhalen die ik hierboven beschreef. Maar tijdens de lezing realiseerde ik me dat er nog een verhaal mogelijk is met deze foto: het verhaal van vergiffenis en hoop. Daarmee komt er nog een verhaal bij de foto en nog meer redenen om de foto te blijven af te drukken. 

Meer lezen over Kim Phuc & de foto? Zie deze blogpost die ik er eerder over schreef of zie de uitzending van Brandpunt van zondag 21 september.

Foto bij bericht via de Flickr account Eric Constantineau 


View Post

0 comments

25 jaar Tankman

Jun 03, 2014

Category: Onderzoek

mobile_photo

Het is deze week 25 jaar geleden dat het Chinese studentenprotest op het Plein van de Hemelse Vrede werd neergeslagen. Het beeld dat onvermijdelijk verbonden lijkt te zijn met het neerslaan van de demonstraties is de foto van de tankman: de man die ogenschijnlijk een rij tanks staande hield. Het is wellicht één van de bekendste icoonfoto's. Het bevat dan ook praktisch alle kenmerken van een icoonfoto: het beeld is vaak gepubliceerd tot op de dag van vandaag. De foto is symbolisch: het afgebeelde staat voor meer dan alleen de gebeurtenis. Een grote groep mensen kent het beeld, terwijl de foto ook hergebruikt wordt in allerlei variaties, kijk maar eens welke resultaten je krijgt als je op Google Images zoekt op 'Tiananmen meme'

Dezer dagen wordt er veel teruggeblikt op de gebeurtenissen en de foto. De meest interessante artikelen verzamel ik in een bundle maar erg veel nieuwe zaken en kennis is er nog niet naar boven gekomen. Wel komen veel opmerkingen voorbij die niet kloppen. De vier belangrijkste:

- Iedereen kent de foto van de tankman. Nee: De foto is zeker bekend maar het is zeer de vraag of iedereen in Nederland de foto kent, laat staan wereldwijd. Allerlei onderzoeken over het (her)kennen van icoonfoto's wijzen uit dat generatie en culturele achtergrond hiervoor bepalend zijn. Het zal dan ook niemand verbazen dat de foto in China veelal onbekend is. HP/DeTijd schreef bijvoorbeeld dat 'slechts' 15 procent van Chinese studenten de foto kent. Ze zijn daar nogal verbaasd over omdat ze dit weinig vinden. Om eerlijk te zijn vind ik dit veel en vraag me af of je een veel hoger percentage zou krijgen onder Nederlandse studenten. Om bijvoorbeeld te bekijken welke foto's in Nederland iconisch genoemd kunnen worden hebben we www.mijnicoonfotos.nl gemaakt waarbij je jouw icoonfoto's kunt vergelijken met anderen spelers. Speel het maar eens en je zult zien dat slechts een paar overeenkomen.

- De man hield de colonne tanks tegen. Nee: de man hield de rij tanks ongeveer 1 minuut tegen en werd daarna weggevoerd. Zie het filmpje van de gebeurtenissen hieronder.

- De foto van de tankman is gemaakt op 4 juni toen de opstand werd neergeslagen. Nee: de foto is de dag erop gemaakt, namelijk op 5 juni. Zie deze tweet van fotograaf Stuart Franklin erover.

- De man hield de tanks tegen op het Plein van de Hemelse Vrede. Nee: de gebeurtenissen waren op de Chang'An Avenue. Weliswaar vlakbij het Plein maar het was niet op het plein.

 

Desalniettemin is de kracht van de foto voor veel mensen bijzonder en voor hen maken deze feiten natuurlijk niets uit. Wanneer je toch iets meer wilt weten over de foto, zie dan deze posts met de voor mij meest interessante informatie:

- Een video waarop je ziet dat de man de tanks staande houdt. Zet zeker het geluid aan maar verbaas je er vooral over hoe kort de man de tanks tegenhield: https://www.youtube.com/watch?v=YeFzeNAHEhU

- De foto is gemaakt door verschillende fotografen die zich bevonden in hetzelfde hotel. Zie de vier varianten bij The New York Times Lens Blog  Samen met Henri Beunders schreef ik een tijd geleden ook al eens over de vier foto's voor Trouw.

- Vijf jaar geleden dook bij dezelfde website van de New York Times een foto op die vanuit een geheel ander perspectief is gemaakt. Het geeft je een indruk hoe de omstanders de gebeurtenissen hebben beleefd en is tevens een puzzelplaatje waarbij je moet zoeken naar de tanks en de man.

 

Tenslotte nog twee boeken die wat mij betreft de beste wetenschappelijke analyses maken van de foto:

- In No Caption Needed van Robbert Hariman & John Louis Lucaites gaat hoofdstuk 7 over de foto

- David Perlmutter heeft een mooie analyse gemaakt van het effect van de foto op de politiek in zijn boek  'Photojournalism and forein policy. Icons of outrage in international crises'


Als je nu nog niet genoeg hebt van de foto, dan ben je natuurlijk altijd van harte welkom in het Persmuseum, alwaar de foto prominent is opgenomen in onze tentoonstelling 'Icoonfoto's en de huidige beeldcultuur'.



View Post

0 comments

Category: Onderzoek

mobile_photo

Op 27 maart gaat in het Persmuseum de tentoonstelling 'Icoonfoto's en de huidige beeldcultuur' open. Ik mocht deze samenstellen en baseerde me op mijn boek 'Canonieke Icoonfoto's' en laat ook recente foto's aan bod komen om te laten zien hoe foto's naar elkaar verwijzen.

Het spannende aan het maken van een tentoonstelling is dat we nu ook kunnen laten zien hoe foto's in de oorspronkelijke context gebruikt worden. Zo kun je van de bekendste icoonfoto's (het napalmmeisje, de man voor de tanks en 9/11) zien hoe de foto's in kranten en tijdschriften zijn gekomen. Maar ook komt de foto van Dolle Mina aan bod. Je kunt zien hoe de campagneposter van Obama verwijst naar een bekende foto van Che Guevara en kun je de boeken bekijken waarin de foto van Pieter Jelles Troelstra consequent verkeerd gedateerd wordt.

Om te laten zien dat foto's ook tegenwoordig vaak hergebruikt worden in een andere context, komt het misbruik van de foto van de Marokkaanse jongeren in Kamp Westerbork aan bod, net als drie andere filmpjes die eerder hingen in de tentoonstelling 'Editing the News' van het Fotomuseum Antwerpen. Tenslotte kun je ook 'Mijn Icoonfoto's' spelen dat we voor de tentoonstelling speciaal beschikbaar stellen in een nieuw ontworpen zuil.

Kortom, kom eens kijken! De tentoonstelling is beschikbaar tot 31 augustus. Voor meer informatie zie http://persmuseum.nl/expositie/verwacht-vanaf-27-maart-icoonfotos-en-de-hedendaagse-beeldcultuur 

Voor het persbericht met alle informatie, zie hieronder.

 

EXPOTRAILER: ICOONFOTO'S from N8 on Vimeo.


View Post

0 comments

Category: Onderzoek

mobile_photo

Het is een jaar geleden dat ik mijn proefschrift ‘Canonieke Icoonfoto’s. De rol van (pers)foto’s in de Nederlandse geschiedschrijving’  mocht verdedigen. Tijd voor een feestje ;)

Mijn proefschrift is als handelseditie verschenen maar na een jaar is het mogelijk om je proefschrift volledig beschikbaar te maken als open access bestand en dat doe ik maar wat graag. Eerder maakte ik al de dataset van mijn onderzoek vrij beschikbaar maar ik ben enorm blij dat je nu ook mijn boek kosteloos kunt downloaden via de geweldige repository van de Universiteitsbibliotheek van de Erasmus Universiteit via deze link: http://repub.eur.nl/pub/38912

Je komt dan op een pagina waar je onderaan elk hoofdstuk afzonderlijk kunt downloaden. Maar ook kun je er mijn gehele boek downloaden als 1 pdf bestand (Pdf, 13 Mb!).  Je bent geheel vrij het boek te lezen, citeren of onderdelen te hergebruiken voor onderwijs, onderzoek of wat dan ook. Wel wil ik je vragen altijd te verwijzen naar mijn boek op deze manier:

Kleppe, M. (2013). Canonieke Icoonfoto's: de rol van (pers)foto's in de Nederlandse geschiedschrijving. Eburon, Delft. Retrieved from http://hdl.handle.net/1765/38912

Veel leesplezier!

 


View Post

0 comments

Category: Onderzoek

mobile_photo

De nominaties voor de Zilveren Camera zijn weer bekend en daarmee is het wedstrijdseizoen geopend. De komende weken zullen we weer horen wat de verschillende jury's de beste foto's van het jaar vonden. De afgelopen jaren kon ik bij World Press Photo meelopen met de jurering en heb samen met mijn Utrechtse collega Marta Zarzycka de winnende foto's van 2009 t/m 2011 geanalyseerd om te bekijken of sommige thema's steeds terugkeren. De resultaten van ons onderzoek zijn eind vorig jaar gepubliceerd in het journal Media, Culture & Society. Sinds vandaag kun je de pre-print versie (de laatste versie voordat de eindredactie erover ging) van het artikel online vinden in de repository van de universiteitsbibliotheek van de Erasmus Universiteit Rotterdam of download de pdf meteen via deze link.

De samenvatting vind je hieronder:

Abstract

Zarzycka, M. & Kleppe, M. (2013). Awards, Archives, and Affects: Tropes in World Press Photo Contest 2009 – 2011. Media, Culture & Society 35(8) 977 – 995.
doi: 10.1177/0163443713501933

Photography contests have assumed an increasingly significant public role in the context of the global surge of mass-mediated war reporting. This study focuses on the recurrence of visual tropes in press photographs awarded in the annual contest World Press Photo (WPP) in the years 2009–11. By tropes, we mean conventions (e.g. a mourning woman, a civilian facing soldiers, a distressed witness to an atrocity) that remain unchanged despite their travels across the visual sphere, gaining professional and public recognition and having a strong affective impact. We contend that photography contests such as the WPP influence and organize a process of generic understanding of war, disaster and atrocity that is based on a number of persistent tropes, such as the mourner, the protester or the survivor amidst chaos and ruins. We further show that these tropes are gendered along traditional conceptions of femininity and masculinity, appealing strongly to both judges and wider audiences. The evidence for our claim comes from an analysis of the photographs that won awards, observation of the judging sessions, semi-structured interviews with three jury chairmen, and public commentary on the juries’ choices (blogs, newspapers and websites).


View Post

1 comment

Category: Onderzoek

mobile_photo

Spannend nieuwtje. Vanaf 1 januari 2014 zal ik voor 2,5 dag gaan werken aan de VU als postdoc 'New forms of journalistic storytelling' op het spannende onderzoeksproject the New News Consumer.Voor het project wordt vanuit nieuwsgebruikers onderzocht hoe journalistieke organisaties hun informatie zo kunnen aanbieden dat die optimaal aansluit bij zowel het bestaande nieuwsgebruik als de veranderende journalistieke behoeften en nieuwsgewoonten van het publiek. Het is een gezamenlijk onderzoeksproject van de VU en de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) in samenwerking met kranten van de Persgroep (de Volkskrant, Trouw, AD en Parool), de Noordelijke Dagblad Combinatie (Dagblad van het Noorden en Leeuwarder Courant) en de journalistieke programma's van NOS Nieuws, Nieuwsuur, EénVandaag, Buitenhof, EO en NCRV.

Naast mijn werk aan de VU blijf ik voor 1,5 werkzaam aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en actief op het onderzoeksproject 'AXES - Access to Audiovisual Archives'.

Voor meer informatie over het project New News Consumer zie het persbericht (pdf), de website van Click NL of hieronder.


View Post

0 comments

Category: Onderzoek

mobile_photo

Vorige week opende in het Fotomuseum Antwerpen de tentoonstelling 'Editing the News. De bril van de fotoredacteur'. Het is een kleine en bijzondere tentoonstelling die stil staat bij de rol die fotoredacteuren spelen bij de selectie van nieuwsfoto's en het wereldbeeld dat getoond wordt aan de mediaconsument. De tentoonstelling bevat werk van Alfredo Jaar, Hans Aarsman, Frank Schallmaier, Paul Qaysi en mij. Onder de titel 'Persfoto's hergebruikt' bespreek ik in drie video's verschillende thema's die vaak terugkwamen in 'Top die Foto!': Uitkeringen, Marokkanen en humor. De video's zijn een compilatie van verschillende afleveringen die je via de links hieronder kunt teruglezen. De tentoonstelling kun je bezoeken tot 2 maart 2014.

.


View Post

0 comments

Zoeken naar video's

Oct 17, 2013

Category: Onderzoek

mobile_photo

Deze dagen ben ik in Bonn voor een tweedaagse bijeenkomst van het onderzoeksproject AXES - Access to Audiovisual Archives. Eerder beschreef ik hoe beeldherkenning ons kan helpen om beeldmateriaal makkelijker en sneller te vinden. Iets dergelijks proberen we ook in het AXES project. Als we nu zoeken naar video's op bijvoorbeeld YouTube zijn we afhankelijk van de informatie die bij de video staat, ook wel de metadata. Maar het is onmogelijk om alles van een televisieprogramma te beschrijven. En degene die de inhoud van een programma beschrijft, weet natuurlijk niet waar iemand in de toekomst naar zal zoeken. Daarom bekijken we in dit project of we nieuwe technieken zoals spraak- en beeldherkenning kunnen combineren om op een andere manier naar beeldmateriaal te zoeken. 

De eerste versies van de zoekmachine zien er veelbelovend uit en zal ik binnenkort laten zien tijdens een workshop van Eric Hennekam en Henk van Ess en tijdens het congres van de Vereniging Voor Onderzoeks Journalisten (VVOJ). Als je een idee wilt krijgen van het ideale resultaat, zie dan onderstaande - hippe - animatie. Meer informatie over AXES vind je op www.axes-project.eu.


View Post

Get this feed