Martijn Kleppe

Category List


Tag List


Tag Cloud



Archive

Het is deze week 25 jaar geleden dat het Chinese studentenprotest op het Plein van de Hemelse Vrede werd neergeslagen. Het beeld dat onvermijdelijk verbonden lijkt te zijn met het neerslaan van de demonstraties is de foto van de tankman: de man die ogenschijnlijk een rij tanks staande hield. Het is wellicht één van de bekendste icoonfoto's. Het bevat dan ook praktisch alle kenmerken van een icoonfoto: het beeld is vaak gepubliceerd tot op de dag van vandaag. De foto is symbolisch: het afgebeelde staat voor meer dan alleen de gebeurtenis. Een grote groep mensen kent het beeld, terwijl de foto ook hergebruikt wordt in allerlei variaties, kijk maar eens welke resultaten je krijgt als je op Google Images zoekt op 'Tiananmen meme'

Dezer dagen wordt er veel teruggeblikt op de gebeurtenissen en de foto. De meest interessante artikelen verzamel ik in een bundle maar erg veel nieuwe zaken en kennis is er nog niet naar boven gekomen. Wel komen veel opmerkingen voorbij die niet kloppen. De vier belangrijkste:

- Iedereen kent de foto van de tankman. Nee: De foto is zeker bekend maar het is zeer de vraag of iedereen in Nederland de foto kent, laat staan wereldwijd. Allerlei onderzoeken over het (her)kennen van icoonfoto's wijzen uit dat generatie en culturele achtergrond hiervoor bepalend zijn. Het zal dan ook niemand verbazen dat de foto in China veelal onbekend is. HP/DeTijd schreef bijvoorbeeld dat 'slechts' 15 procent van Chinese studenten de foto kent. Ze zijn daar nogal verbaasd over omdat ze dit weinig vinden. Om eerlijk te zijn vind ik dit veel en vraag me af of je een veel hoger percentage zou krijgen onder Nederlandse studenten. Om bijvoorbeeld te bekijken welke foto's in Nederland iconisch genoemd kunnen worden hebben we www.mijnicoonfotos.nl gemaakt waarbij je jouw icoonfoto's kunt vergelijken met anderen spelers. Speel het maar eens en je zult zien dat slechts een paar overeenkomen.

- De man hield de colonne tanks tegen. Nee: de man hield de rij tanks ongeveer 1 minuut tegen en werd daarna weggevoerd. Zie het filmpje van de gebeurtenissen hieronder.

- De foto van de tankman is gemaakt op 4 juni toen de opstand werd neergeslagen. Nee: de foto is de dag erop gemaakt, namelijk op 5 juni. Zie deze tweet van fotograaf Stuart Franklin erover.

- De man hield de tanks tegen op het Plein van de Hemelse Vrede. Nee: de gebeurtenissen waren op de Chang'An Avenue. Weliswaar vlakbij het Plein maar het was niet op het plein.

 

Desalniettemin is de kracht van de foto voor veel mensen bijzonder en voor hen maken deze feiten natuurlijk niets uit. Wanneer je toch iets meer wilt weten over de foto, zie dan deze posts met de voor mij meest interessante informatie:

- Een video waarop je ziet dat de man de tanks staande houdt. Zet zeker het geluid aan maar verbaas je er vooral over hoe kort de man de tanks tegenhield: https://www.youtube.com/watch?v=YeFzeNAHEhU

- De foto is gemaakt door verschillende fotografen die zich bevonden in hetzelfde hotel. Zie de vier varianten bij The New York Times Lens Blog  Samen met Henri Beunders schreef ik een tijd geleden ook al eens over de vier foto's voor Trouw.

- Vijf jaar geleden dook bij dezelfde website van de New York Times een foto op die vanuit een geheel ander perspectief is gemaakt. Het geeft je een indruk hoe de omstanders de gebeurtenissen hebben beleefd en is tevens een puzzelplaatje waarbij je moet zoeken naar de tanks en de man.

 

Tenslotte nog twee boeken die wat mij betreft de beste wetenschappelijke analyses maken van de foto:

- In No Caption Needed van Robbert Hariman & John Louis Lucaites gaat hoofdstuk 7 over de foto

- David Perlmutter heeft een mooie analyse gemaakt van het effect van de foto op de politiek in zijn boek  'Photojournalism and forein policy. Icons of outrage in international crises'


Als je nu nog niet genoeg hebt van de foto, dan ben je natuurlijk altijd van harte welkom in het Persmuseum, alwaar de foto prominent is opgenomen in onze tentoonstelling 'Icoonfoto's en de huidige beeldcultuur'.


Add Pingback

Please add a comment

Leave a Reply



(Your email will not be publicly displayed.)


Captcha Code

Click the image to see another captcha.